Namuna: nega hammani so‘rash shart emas

Butun mamlakat aholisining o‘rtacha bo‘yini bilmoqchisiz. Hammani o‘lchashning iloji yo‘q. Shuning uchun namuna olinadi — kichik guruh — va undan butun bosh to‘plam haqida xulosa chiqariladi.

Butun statistika shu sakrash ustiga qurilgan. Sakrash ishonchli bo‘lishi uchun bitta shart bor.

Yagona muhim shart: tasodifiylik

Namuna tasodifiy bo‘lishi kerak — bosh to‘plamdagi har bir odamning tanlanish ehtimoli teng bo‘lsin. Aks holda namuna qiyshiq bo‘ladi va uni hech qanday matematika to‘g‘rilay olmaydi.

Qiyshiq namunani katta qilish yordam bermaydi — faqat noto‘g‘ri javobga bo‘lgan ishonchni oshiradi.

Mashhur xato

1936-yilda bir jurnal AQSh saylovi bo‘yicha 2,4 million odamdan so‘rov o‘tkazdi va Landon g‘alaba qozonadi deb bashorat qildi. Roosevelt yutdi. Sabab: ro‘yxat telefon raqamlari va avtomobil egalari bo‘yicha tuzilgan edi — Buyuk Depressiya yillarida bu boyroq qatlam. Ikki yarim million javob ham qiyshiqlikni qoplay olmadi.

Namuna hajmi nimani beradi

Hajm aniqlikni oshiradi, lekin ildiz qonuni bo‘yicha: xatolik namuna hajmining kvadrat ildiziga teskari proporsional.

• Aniqlikni 2 baravar oshirish uchun namunani 4 baravar kattalashtirish kerak.
• 10 baravar aniqlik uchun — 100 baravar katta namuna.

Shuning uchun so‘rovlar odatda 1000–2000 kishida to‘xtaydi: undan keyin har bir qo‘shimcha respondent juda qimmatga tushadi va juda oz narsa qo‘shadi.

Ko‘rib chiqing

Quyidagi kalkulyatorga avval oltita son kiriting: 168 172 165 180 174 169. Standart xatoga qarang. Endi shu oltitani uch marta takrorlab, o‘n sakkizta qiling — o‘rtacha deyarli o‘zgarmaydi, standart xato esa pasayadi.

Standart xato — o‘rtachaning o‘zi qanchalik ishonchli ekanini ko‘rsatadi. U ishonch oralig‘ining asosi.