Juftlashgan t-test: oldin va keyin
Har bir obyektni o‘zi bilan solishtirish nega kuchliroq.
Yigirma bemorning qon bosimi dori berishdan oldin va keyin o‘lchandi. Bu ikki alohida guruh emas — bir xil yigirma odam, ikki marta.
Nega oddiy t-test bu yerda zaif
Odamlar bir-biridan juda farq qiladi: kimningdir bosimi tabiatan 130, kimningdir 170. Ikki namunali t-test bu farqni ham “shovqin” deb hisoblaydi va haqiqiy ta’sirni ko‘rmay qolishi mumkin.
Juftlashgan test boshqacha ishlaydi: avval har bir odam uchun farqni hisoblaydi (keyin − oldin), so‘ng shu farqlar nolga tengmi, shuni tekshiradi. Odamlar orasidagi farq hisobdan butunlay chiqib ketadi.
Har bir obyekt o‘zining nazorat guruhiga aylanadi. Shuning uchun juftlashgan test ancha sezgir — kichikroq ta’sirni ham ko‘radi.
Sinab ko‘ring
Birinchi o‘lchov (dorigacha):
152 148 160 145 158 150 155 149
Ikkinchi o‘lchov (doridan keyin):
141 139 147 138 145 140 143 137
Qatorlar bir xil tartibda bo‘lishi shart: birinchi son birinchi odamniki, ikkinchisi ikkinchisiniki. Tartib buzilsa, natija ma’nosiz bo‘ladi — test buni sezmaydi ham.
Qachon ishlatiladi
- Oldin va keyin (davolash, o‘qitish, reklama)
- Chap va o‘ng (ko‘z, qo‘l, quloq)
- Juftlashtirilgan obyektlar (egizaklar, yoshi va jinsi bo‘yicha moslashtirilgan bemorlar)
Dori sinovi namunasida bosim oldin va keyin ustunlarini oling — u aynan shu test uchun tuzilgan.